Privacy & Cookie verklaring

Notre Pain est Politique
Les blés paysans face à l'industrie boulangère

 

Geschreven door Groupe blé, avec Mathieu Brier
Juli 2019
Éditions de la dernière lettre
isbn 9782491109004
Hier de pagina van de uitgever over dit boek

 

HOE KWAM IK AAN DIT BOEK?

Op 3 maart stond in De Correspondent een bespreking door Thomas Oudman van ons boek Oude granen, nieuw brood. Daar kwamen diverse reacties op, onder andere van Wouter Freeling. Zie de correspondentie hieronder en je snapt hoe ik aan dit boek kwam. 

 

 

Michel Klarenbeek
burger

Boeren zouden beschermd worden door de DUS-normen? Ik ben niet zo naief.
Als het gebruik van oude graanrassen serieus zou gaan toenemen, gaat de industrie en het grootkapitaal dat voorkomen, want dat vermindert de winst. Waarom zou het kwekersrecht eigenlijk het gebruik van heterogene of landrassen onmogelijk moeten maken? Het is toch voldoende dat de kweker een vergoeding ontvangt voor het gebruik van het veredelde ras? Wat heeft dat met het gebruik van andere rassen te maken? De wet- en regelgeving die verhindert dat landrassen worden verbouwd, is waarschijnlijk met die opzet door de industrie bedacht en zal met hand en tand worden verdedigd.
We zien hier waarschijnlijk een voorbeeld van het misbruik van intellectueel eigendom in het algemeen. Dat is helaas een groot probleem in de hele wereld, zeker in ontwikkelingslanden. Hadden niet onlangs twee Nederlanders een patent verkregen op een in Afrika inheemse graansoort, waarvan de bevolking daar afhankelijk is?

 
 
 

Ha Michel, goed punt en ja deze wereld is complex. En je moet zowat juridisch geschoold zijn om door te hebben hoe deze zaken precies in elkaar steken. Dat ben ik niet, ik kan alleen aangeven wat ik weet en tegenkom.
Het is trouwens wel in Nederland mogelijk legaal landrassen te telen, en dat gebeurt ook. Bijvoorbeeld Aalter troshaver. Er is een speciale regeling waarbij landrassen aangemeld kunnen worden raadvoorplantenrassen.nl/nl/kwekersrecht-en-toela…
Maar dan moet er wel iemand zijn die dit landras aanmeldt, een (klein) bedrag betaalt voor een eenvoudig onderzoek en het in stand houdt. Dat zou meer moeten gebeuren, vind ik.

 
 
Noor Bas
auteur 'Oude granen, nieuw brood'
 
 
Noor Bas
auteur 'Oude granen, nieuw brood'
 
 
Noor Bas
auteur 'Oude granen, nieuw brood'

Beste Wouter,
Veel dank voor jouw verhaal! Mooi om te lezen dat je zo uitgebreid landrassen teelt, met eigen zaaizaad, heel kundig, en met goed inzicht en passie. In ons boek wordt ook het verhaal verteld van een aantal boeren die of populatie tarwe of landrassen telen met dezelfde kundigheid en passie. Het is echter in Nederland niet zo groot als in Frankrijk; een vereniging voor landrassen is er niet.
Wat ik in het boek heb geprobeerd te schetsen is hoe het komt dat er wet- en regelgeving is ontstaan, niet meer en niet minder. En dat het een gecompliceerde wereld is, met steeds grotere bedrijven met juridische afdelingen is duidelijk. En dat het negatieve gevolgen voor de diversiteit heeft. Dit vanuit mijn perspectief, werkend bij een genenbank. Ik ben geen boer, rassenonderzoeker of politicus. Dus dat de materie gecompliceerder is dan geschetst staat buiten kijf.
Dat er iets moet veranderen is ook duidelijk. Ik heb geen idee wat het EU experiment in zake heterogene populaties voor gevolg zal hebben voor het rassenonderzoek. Dat zal de komende tijd duidelijk moeten worden.
Ik denk dat jouw verhaal en werk inspirerend zal zijn voor een aantal boeren in Nederland. Goed om je zo bij de Correspondent tegen te komen!

 
 
Ineke Berentschot
auteur 'Oude granen, nieuw brood'
 
 
Ineke Berentschot
auteur 'Oude granen, nieuw brood'

Ja Wouter, hier worden we wijzer van.
En haha, leren om van landrassen een luchtig brood te maken is de ene kant van de medaille, van de andere kant pogen de bakkers die ik hier ken en die - vooralsnog een zeer klein deel - van hun biobrood maken van bv. emmermeel, hun klanten op te voeden dat luchtigheid niet het belangrijkste is, maar smaak (en bekendheid van herkomst). Alles staat nog in de kinderschoenen. Heel prettig om uit te wisselen.

 
 
Kyra Wudich
Wereldburger

Ik word helemaal enthousiast van jouw verhaal, Wouter. Dank je wel, heel inspirerend!

 
 
Ineke Berentschot
auteur 'Oude granen, nieuw brood'

Mooi Wouter, ik ga jullie boek kopen.

 
 
 
 
Ineke Berentschot
auteur 'Oude granen, nieuw brood'

Ha Wouter, jullie boek - Notre pain est politique - heb ik besteld bij mijn lokale boekhandel. Het duurt een paar weken, meldden ze, maar het lukt en zo kan iedereen het dus lokaal bestellen (:)

 
 
Ineke Berentschot
auteur 'Oude granen, nieuw brood'

Heej Wouter, jullie boek heeft de overtocht van Frankrijk naar Nijmegen gemaakt. Wat een schitterend boek, ik verheug erop om te lezen. Ook erg mooie lay-out. En die gele zonnige kleur. En dat voor nog geen twintig euro!!! En wat super dat jullie taalgebruik gender-neutraal is. En in de gauwigheid heb ik duidelijk begrepen dat het niet zozeer om oude granen te doen is, maar om 'boeren' granen, die de boer zelf selecteert en herzaait. Ik ga het boek lezen en er een leeservaring van maken, houd je op de hoogte.

 
 
 
Wouter Freeling
Regeneratieve landbouwer

Hoi Ineke, leuk om te lezen dat je er nu al blij mee bent, zonder het gelezen te hebben. Overigens hoef je mij niet te complimenteren, ik heb er niet aan mee gewerkt. Ik zal de complimenten wel doorgeven! Ik ben vrij actief in de vereniging ter bevordering van het gebruik van oude- en landrassen. Het boek gaat inderdaad niet uitsluitend over oude rassen, maar deels over semences paysannes en deels over anciennes variétés. De meeste mensen hier gebruiken beide, en dan vaak ook nog in mengsels. Wijzelf hebben dit jaar voor het eerst een heel oud ras staan (puur) dat voor ons klimaat en grondsoort geschikt zou moeten zijn. Veel lees- en kijkplezier! Mvg, Wouter

 
Hier een nieuwe draad die werd begonnen door Willemijn
 
 
Willemijn Lindeboom
Taalcoach Italiaans

Ik woon in Montespertoli, een klein dorpje in de buurt van Florence in Italie. Hier zijn de molenaar en bakker jaren geleden begonnen, samen met wat boeren, weer oude granen te introduceren. Inmiddels is dit systeem door verschillende andere gemeentes in Italie overgenomen en begint er in Italie steeds meer pasta en brood van oude granen te ontstaan.
De voedingswaarde van de granen hier lijken wel anders dan traditionele granen, want er zitten veel minder gluten in. Het brood en de pasta van de oude granen hier zijn schijnbaar beter te verteren, maar het is niet eenvoudig een mooi brood te bakken (het heeft de bakker een jaar of meer gekost voordat hij het onder de knie had).
Het project is tegen tal van problemen aangelopen, maar bestaat nog altijd met groot succes.
Een van de principes is ook dat de boeren een goede prijs voor het graan krijgen en gratis hulp van een expert bij problemen. De granen worden vervolgens alleen lokaal verwerkt en verkocht en tegen normale prijzen, zodat het brood en de pasta voor iedereen toegankelijk is en niet een 'bio hype' wordt, enkel te betalen door rijkere mensen.
Het is een prachtig project, niet zonder problemen, maar met veel overleg en vergaderingen worden de problemen steeds opgelost. Ook de Universiteit van Florence is deels betrokken en doet allerhande proeven en helpen met bepaalde technische en bureaucratische kwesties.
Mocht iemand meer willen weten dan kan ik antwoord geven, ik ben een klein beetje betrokken bij de 'Grani Antichi di Montespertoli'.

 
 
 
Ineke Berentschot
auteur 'Oude granen, nieuw brood'
 
 
Ineke Berentschot
auteur 'Oude granen, nieuw brood'

Willemijn, wat een prachtige site van jullie oude granen. Ik kan geen Italiaans, maar de foto's spreken boekdelen zogezegd. Heel mooi hoe de schoven op het land drogen, mooi dat er nog een dorsmachine bestaat, een molen, een bakker. Ik word blij van dergelijke projecten en ik word er blij van dat een universiteit hieraan meehelpt en iedereen.

 
 
Annemiek van Moorst
Permacultuur - Bostuinier in Italië

Goed te horen Willemijn.
Wij hebben ook het geluk om pasta van twee oude graansoorten te kunnen kiezen: Senatore Cappelli en Graziella Ra.
Vlakbij waar ik woon in de Marche heeft de - helaas overleden -Girolomoni in 1977 het nog steeds bestaande Alce Nero opgericht in Montebello.
"In recent years Alce Nero cooperative society has devoted many resources to develop the Montebello-Ancient Grains project, on the basis of which results it has thus selected and chosen to grow and mill Farro Triticum Dicoccum, for two main reasons: the first regards its particular hardness that makes it just right for pasta making, the second one is that, being “discovered” just recently, it has gotten off safely from the so-called technological “improvement”.
"Alce Nero uses two other high quality varieties of Italian hard wheat; the first one is called Senatore Cappelli: selected by Nazareno Strampelli in the thirties, it was so called after the senator who, at the beginning of ’900, was the promoter of the great Italian agricultural reform.
It is included in his project and is used in Montebello’s penne, spaghetti and fusilli. Another variety of wheat is
coming from faraway: Graziella Ra®, the first farmer of which was Paride Allegri, in those days gardener in the
municipality of Reggio Emilia. Seeds came from an archaeological excavation in Egypt; when the Tuscan archaeologist
who had found the bunch of seeds gave them to Paride, he didn’t ask for the name, not even for the place those precious grains came from, but he received a precise brief: “ If you manage to multiply them, name it after my daughter tragically dead when she was young: Graziella”.
girolomoni.it/en/montebellors-ancient-…

 
 
Noor Bas
auteur 'Oude granen, nieuw brood'
 
Willemijn Lindeboom
Taalcoach Italiaans

De prijs van brood gaat in Italie per kilo. Brood wordt gewogen voordat je het koopt. Dit brood is vrij compact, maar minder dan je zou verwachten gezien de lage hoeveelheid gluten. De prijs is 3 euro per kilo en dat is in lijn met ander brood in deze streek. Bij de bio in Florence kost brood (ook van heel goede kwaliteit) al snel 7 of meer euro per kilo. Italie is minder goedkoop dan veel mensen verwachten (tenzij je naar een discount gaat).

 
 
Ineke Berentschot
auteur 'Oude granen, nieuw brood'
 
 
Annemiek van Moorst
Italië/Permacultuur/Neuropsycholoog

De kosten blijken bij een nader onderzoek geenszins laag. Voor een kg meel wordt 21 ct betaald terwijl de broodprijs het 15-voudige is.

Ik heb Reverso gebruikt voor vertaling van IT naar NL:

"Vandaag de dag - schrijft Coldiretti - wordt een kilo zachte tarwe verkocht voor minder dan 21 cent, terwijl een kilo brood door burgers wordt gekocht met variabele waarden van ongeveer 3.1 euro per kilo, met een stijging van bijna vijftien keer, terwijl om een kilo brood te maken je ongeveer een kilo tarwe nodig hebt, waarvan je 800 gram krijgt ..."

"Als in Milaan een brood van 1 kilo 4.22 euro kost, dan krijg je in Bologna zelfs 4.72 euro. Maar in Napels gaat u naar 1.89, terwijl u in Rome reist op 2.63 euro, in Palermo op 3.02 euro en in Turijn op 3.05 euro, volgens Coldiretti-analyse van de data Observatory-prijzen. "
infodata.ilsole24ore.com/…/quanto-costa-pane-ital…

 
 
Willemijn Lindeboom
Taalcoach Italiaans

Annemiek, als ik het goed heb begrepen gaat het niet over gewoon brood en de normale tarwe, dat is namelijk vreselijk hoe weinig dat opbrengt. In Montespertoli worden de boeren goed betaald voor hun oude granen.
Ik ben niet genoeg bij het project betrokken om te weten hoe de prijsopbouw precies is bij het project. Ik zou het wel na kunnen vragen, maar dat gaat een tijdje duren want momenteel mogen we hier niemand bezoeken, tenzij voor een belangrijke reden, en ik wil niemand voor het hoofd stoten door dat toch te doen.

 
 
Annemiek van Moorst
Italië/Permacultuur/Neuropsycholoog

Willemijn,
De prijs van de broden is: Pane con farina di grani antichi di montespertoli: Prezzo al KG/LT: 4,50 €
De prijs van het meel is: Farina Di Grani Antichi Di Montespertoli (1 Kg) 2,70€ IVA inc.
Farina di tipo 2 da grano tenero di varietà antiche di Montespertoli
5 Kg kost 11,90€ IVA inc.
Vraag blijft wat boeren ervoor krijgen.

 
 
Ineke Berentschot
auteur 'Oude granen, nieuw brood'

Beste Annemiek, misschien vind je het leuk als ik hier een voorbeeld schets van 'eerlijke prijs' in de keten van teler naar consument. Ik ga uit van een 450 grams brood van Demeter gecertificeerd rood emmermeel oogst 2018
Kiloprijs rode emmer van teler aan molenaar excl btw (geschoon, gepeld, vervoerd) is 1,35 per kilo
Kiloprijs emmermeel van molenaar aan bakker excl btw 1,85 per kilo.
Inkoopsprijs van bakker aan winkel incl btw 1,99 per 450 grams broodje. (De bakker rekent grondstoffen prijs keer 3,5)
Verkoopsprijs van winkel aan consument 2,50 per 450 grams broodje.
Dit is een voorbeeld van een heldere en eerlijke prijsopbouw. Ik had deze al klaar voor het boek, maar er moest lichtelijk geschrapt worden in de kopij.

 
 
Annemiek van Moorst
Italië/Permacultuur/Neuropsycholoog

Dank je Ineke!

 
 
Willemijn Lindeboom
Taalcoach Italiaans

Wellicht is de prijs van het oude granen brood in Montespertoli iets omhoog gegaan de laatste jaren, maar ik geloof niet dat een kilo nu 4,50 Euro kost.
Ik kreeg van de molenaar de nieuwste prijslijst door en voor een kilo grani antichi betaal je Euro 1,60 hier in Montespertoli (prijs aan de consument).
Ik weet niet waar jij de prijzen vandaan hebt gehaald Annemiek? Ben erg benieuwd, want de organisatie wil liefst voorkomen dat bepaalde winkels een te hoge marge op hun producten zetten.
Er zijn meerdere bakkers die brood maken van de oude granen en de prijs verschilt per bakker. Ik zal de volgende keer dat ik weer brood koop beter letten op de prijs.

 
 
Annemiek van Moorst
Italië/Permacultuur/Neuropsycholoog

Hi Willemijn, ik heb gewoon een google search gedaan en diverse sites noemen deze prijzen. Ben blij voor je dat het anders is. Er zijn dus kapers op de kust.

 
 
Willemijn Lindeboom
Taalcoach Italiaans

De prijs van zuurdesem brood gemaakt van oude granen in Montespertoli is nu 3,90 per kilo. In 7 jaar tijd is het dus gestegen, maar nog altijd redelijk in lijn met wat andere broden kosten.