eerder gebakken

Lussekats 1 en Lussekats 2lucia1

 

lussekats 1

(Zweedse saffraanbroodjes)

Saffraan komt van de saffraan krokus, een lavendelkleurige bloem waarvan de stempel saffraan wordt/is. Wie bedenkt dat een krokusbolletje maar twee bloemen geeft, en elke bloem maar één stempel, begrijpt waarom saffraan zo duur is. Albert Hein heeft een paar draadjes saffraan te koop voor ongeveer een euro.

In Turkse winkels is saffloer te koop – armeluissaffraan - dieporanje bloemetjes van de saffloer, die ook gele en oranje kleurstoffen afgeven. Hier kost een doosje vol draadjes ongeveer twee euro vijftig.
De saffraan is van Perzië met de Arabieren naar India en naar Spanje gereisd; Spanje is de grootste producent van onze saffraan.
Maar, er zijn meer gebieden waar saffraan groeit, blijkens traditionele recepten. Cornwall kent bijvoorbeeld het Cornish Saffron Bread.
En Zweden kent de saffraanbroodjes die met Sint Lucia gegeten worden.lucia2

Sint Lucia is geboren in Syracuse, Sicilië, ergens in de derde eeuw na Christus. Ze gaf haar verloving op voor een christelijke roeping, werd in 304 terechtgesteld door de heidense keizer Diocletianus.
Lucia betekent Licht. Haar naamdag, 13 december, werd ooit in Zweden gekoppeld aan de terugkeer van het licht. Tot op de dag van vandaag is het een grote feestdag. Een in het wit gekleed meisje gaat als Lucibrud (Luciabruid) getooid met een krans en met brandende kaarsen alle slaapkamers van het huis binnen en brengt iedereen koffie en broodjes. De prachtige Luciabroodjes dus, feestelijk door de boter, suiker, room en ZONNIG door de saffraan.

Het recept komt uit ‘Boerenbrood,’ van Linda Collister en Anthony Blake.
Ik heb het recept wat aangepast naar mijn ‘rijs’normen. Het deeg rijst een hele dag of een hele nacht. Het gistpercentage is teruggebracht van 10% naar 2%.

ingrediënten 16 stuks

500 gram bloem
deeg is geel van de saffraan 10 gram verse gist
8 gram zout
½ theelepel saffraan of saffloer
gevormde s-jes op het dressoir 100 gram boter
60 gram lichtbruine basterdsuiker
200 ml room of volle melk
circa 50 ml water
50 gram rozijnen, geweekt en geweldlucia3
1 ei
1 ei voor strijksel

werkwijze

vorige avond

- week de rozijnen gedurende 30 minuten in lauw water, giet ze af

- verkruimel de saffraandraadjes, rooster ze in oven van 180˚ gedurende hooguit 10 minuten tot ze donker zijn maar niet geschroeid

- verwarm op het laatst de room of volle melk tot lauwwarm, roer hier de geroosterde saffraan door, laat de saffraanroom 1 uur trekken (zonder vuur)

- doe de bloem, suiker, zout in een kom, leg de gist in het midden, voeg room, boter, ei toe en vermeng alles, voeg beetje bij beetje water toe tot er een soepel mengsel ontstaat; doe dit over op het aanrecht, kneed in ongeveer 10 minuten een glad deeg, voeg op het laatst de rozijnen toe

- doe het deeg terug in de kom en laat dit een nacht staan in de keuken

bakdag

- haal het deeg uit de kom, verdeel het in 16 stukjes; maak van elk stukje een stevige streng van circa 20 centimeter (terwijl u omlaag rolt, duwt u met beide duimen steeds het deeg min of meer dubbel, dit keer op keer totdat de sliert stevig is en lang genoeg), maak hiervan een mooie S; leg de gevormde broodjes op bakpapier op de bakplaten, ruim uit elkaar; dek losjes af met droge theedoek of stuk plastic, laat ze narijzen tot ze zacht aanvoelen (duurde bij mij 90 minuten)

- verwarm de oven voor op 200˚; bestrijk de broodjes voorzichtig met een klein beetje losgeklopt ei

- bak de broodjes in de oven gedurende 12-15 minuten, tot ze goudbruin zijn

- het teveel aan broodjes kan in de diepvries, doe dit zo gauw ze enigszins zijn afgekoeld

 

 

lussekats 2lucia4

Zweedse saffraanbroodjes

Luciapoezen is de letterlijke vertaling van lussekats en nu ik ze voor de tweede keer gebakken heb, begrijp ik het woord. Statig en rustig en rijzig als het silhouet van een poes, zo zien de broodjes er uit. En verder is het natuurlijk de s – vorm vanwege Sverige, misschien ook wel van Sint, misschien ook wel van Syracuse, geboorteplaats van Sint Lucia. Ik heb de broodjes in mijn hart gesloten, evenals mijn kerstgasten. De volwassenen althans, ze lieten zelfs het kerstbrood staan voor de Luciabroodjes. Mijn kleinkinderen blijken een stuk conservatiever, doe hen maar de vertrouwde minicroissants van Albert Hein en een sneetje boerenbruin.

Het brood is prima voor een feestelijk ontbijt. Maak het deeg de vorige avond, sta enkele uren voor het ontbijt op, vorm de lussekats, laat ze narijzen en bak ze.

Waarom ik deze tweede versie beschrijf voor de website?
Omdat ik wijzer geworden ben over de saffraan. Vorige keer had ik saffraan van AH en van de Turkse winkel; van deze laatste dacht ik dat het ‘armeluissaffraan’ was vanwege de hoeveelheid draadjes voor zo weinig geld. Deze keer heb ik ook nog saffraan gekocht bij de natuurvoedingswinkel, 2 gram in een buisje, kosten ongeveer € 2.50, producent (of verpakker) Het Blauwe Huis. En als ik iemand of iets vertrouw, dan is het Het Blauwe Huis in Drenthe, kruidenbedrijf zo lang de natuurvoeding bestaat. Nu ik alles naast elkaar legde, kon ik wel concluderen dat de saffraan van de Turkse winkel toch ook de echte moest zijn, dus bij dezen: allerlei mogelijkheden om aan saffraan te komen.
Ik legde de helft van de 2 gram van Het Blauwe Huis op een bakplaatje, zette deze in lage oven, poetste intussen mijn tanden en toen was het al te laat… Verbrand. Weglaten dus, dat roosteren. Gewoon tussen de vingers fijnmaken, roeren door lauwe melk of lauwe room; dit geheel een uur laten trekken op een warme plek.

Tweede waarschuwing: bak de lussekats in een oven die vooral niet hoger staat dan 200˚. De eerste bakplaat ging bij mij bijna te hard: binnen 10 minuten waren de broodjes al knalbruin. Dus ik heb de oven onmiddellijk lager gezet voor de tweede bakplaat. Die werden mooi goudbruin.
Deze bruinkleuring is een extra risico bij broodjes en koekjes met veel roomboter.
Geen graad hoger dan 200 dus.


ingrediënten 16 stukslucia5

500 gram bloem
10 gram verse gist
8 gram zout
1 gram saffraan
meel met saffraanvocht 100 gram boter
60 gram lichtbruine basterdsuiker
200 ml room of volle melk
circa 50 ml water
50 gram rozijnen, geweekt en geweld
1 ei
1 ei voor strijksel

werkwijze

vorige avond

- week de rozijnen gedurende 30 minuten in lauw water, giet ze af

- verkruimel de saffraandraadjes,verwarm de room of volle melk tot lauwwarm, roer hier de verpulverde saffraan door, laat de saffraanroom 1 uur trekken (zonder vuur) op een warme plek

- doe de bloem, suiker, zout in een kom, leg de gist in het midden, voeg room, boter, ei toe en vermeng alles, voeg beetje bij beetje water toe tot er een soepel mengsel ontstaat; doe dit over op het aanrecht, kneed in ongeveer 10 minuten een soepel deeg (consistentie: natter dan appeltaartdeeg, droger dan pannenkoekenbeslag, iets daar tussenin), voeg op het laatst de rozijnen toe

- doe het deeg terug in de kom en laat dit een nacht staan in de keuken

bakdaglucia6

- haal het deeg uit de kom, verdeel het in 16 stukjes; maak van elk stukje een stevige streng van circa 20 centimeter (terwijl u omlaag rolt, duwt u met beide duimen steeds het deeg min of meer dubbel, dit keer op keer totdat de sliert stevig is en lang genoeg), maak hiervan een mooie S; leg de gevormde broodjes op bakpapier op de bakplaten, ruim uit elkaar; dek losjes af met droge theedoek of stuk plastic, laat ze narijzen tot ze zacht aanvoelen (duurde bij mij 90 minuten)

- verwarm de oven voor op HOOGUIT 200˚; bestrijk de broodjes voorzichtig met een klein beetje losgeklopt ei

- bak de broodjes in de oven gedurende 12-15 minuten, tot ze goudbruin zijn

- het teveel aan broodjes kan in de diepvries, doe dit zo gauw ze enigszins zijn afgekoeld